zaterdag 15 juli 2017

Discussie over de apostrof

Over de schrijfwijze zzp'er het volgende.

Apostrofs komen normaliter in plaats van weggevallen letters. Dat zijn letters die worden geschreven noch uitgesproken.

's Avonds toog d'Artagnan naar 's-Gravenhage voor Hans' alfa's bijles.

Dat zijn we gewend, en het werkt internationaal.

In het geval van de zzp'er is er geen weggevallen letter. Dus wat doet die apostrof daar? Waarom is een koppelstreepje niet minstens zo goed? Lang had ik er geen goede verklaring voor. Ik kom er straks op terug.

Daarnaast is het voor veel lezers makkelijker om woorden die als losse letters worden uitgesproken te schrijven met hoofdletters. ZZP'er is voor dyslectici makkelijker herkenbaar dan zzp'er.

Omdat dyslexie onder bèta's vaker voorkomt dan onder alfa's (onder wie dyscalculie weer vaker schijnt voor te komen), zie je in technische literatuur meestal LED's en niet leds. Als er LED staat denk je eerder aan de betekenis daarvan (light emitting diode) dan als er led staat, vooral in context met meer van dergelijk jargon. Geen techneut die het in zijn hoofd haalt om LDR, MOSFET, TRIAC, WLAN, TCP/IP, et cetera et cetera, met kleine letters te schrijven. LED is dan ook gewoon consequenter en leest prettiger. Dat je het kunt uitspreken als let doet daar niet aan af. Niemand die MOSFET uitspelt, en toch zie je die term nooit met kleine letters. Zelfs de huiskat van het New Yorkse elektronicahuis Adafruit Industries heet MOSFET, all caps.

Ik vertaal voor een elektronicatijdschrift. De redactie van dat tijdschrift wil graag "LED's", want bepaalde lezers (die met dyslexie, denk ik) klagen over "leds". Wil je een doelgroep bereiken, dan moet je het aantrekkelijk maken voor die doelgroep. Overal behalve in Nederland schrijft men LED's. Wie in Nederland heeft problemen met die schrijfwijze? Een kleine elite Neerlandici. Wie nog meer? Wie het weet mag het zeggen. Volgens mij zal het de rest van de wereld een worst zijn. Dus die elite maakt het voor een aanzienlijke groep lezers nodeloos moeilijk. Met welk mandaat? Wat is hun opdracht eigenlijk?

Terug naar die apostrof. De uitleg op de site van Onze Taal luidt:

"Bij een afleiding komt er tussen de afkorting en het achtervoegsel geen koppelteken, maar een apostrof"

en dan volgen er voorbeelden. Dat is een verklaring van het type "het is zo omdat het zo is": misschien leuk voor regeltjesstampers, maar regels zonder aannemelijke onderbouwing dient men aan zijn laars te lappen. (Als iedereen dat zou doen zou religie niet bestaan, wat de mensheid veel oorlog en geweld zou schelen. Maar dit terzijde.) Bij die verklaring zou ik tenminste een toelichting op het begrip 'afleiding' willen hebben. Die blijkt er bij navraag ook te zijn. Bijvoorbeeld huisdeur is een samenstelling van huis en deur, twee zelfstandige begrippen. Maar dan nog zag ik niet waarom ZZP-er niet goed zou zijn en ZZP'er of (oh gruwel) zzp'er wel. Het lezerspubliek is breder dan Neerlandici. De taal is van iedereen, dus iedereen die daar de moeite voor wil nemen moet kunnen snappen waarom de taal is zoals ze is.

U proeft mijn ergernis, maar die werd minder toen ik aan de hand van Onze Taals advies inzake de spelling van cd's zelf een onderbouwing deduceerde. Ik ben immers ook de kwaadste niet. Daar staat een apostrof voor een letter die niet wordt geschreven, maar wel wordt uitgesproken, en dat kan ook niet anders: Cds, cd-s en CD-s zijn echt andere dingen: Christelijke deformatiesessie, en compact-discs-stereo. Ik noem maar iets. CDs zou nog kunnen maar is mogelijk voor dyslectici weer moeilijker dan CD's (die wij in techneutenland, buiten de jurisdictie van de Taalunie, toch al hanteerden, lekker pûh). Dus dan maar cd's. Bij gebrek aan beter. Dus vandaar ook zzp'er en niet zzp-er.

Niettemin blijft het tobben.

Met vier O's en twee C's krijg je twee CO2's met bijbehorende CO2-uitstoot.

Ik zie niet hoe je dat anders zou moeten spellen. Dus dan zijn C's en O's en CO2's blijkbaar afleidingen, maar CO2-uitstoot is een samenstelling want je hebt CO2 en uitstoot.

En zo schrijdt het inzicht toch weer voort. Nu maar hopen dat het nieuwe bewind der Taalunie die hoofdletters voor ZZP'ers, LED's en CD's weer herinvoert. Een laatste herstellende zwalking in het beleid, en dan pas weer aanpassen als 90% van de Nederlandssprekenden het net als de Engelsen heeft over de meisje en de paard.

zaterdag 14 januari 2017

Vluchtelingen, Sociale Media en Trump Jr.

Zaterdag 14 januari 2017. De afgelopen week zag ik enkele berichten op sociale media over tienduizenden Syrische vluchtelingen die vastzitten in tentenkampen in Griekenland, in "de strengste winter die er in decennia in Griekenland is geweest". Zo was er deze tweet van Eduard Nazarsky, directeur Amnesty Nederland en de mij nog onbekende International Rescue Committee. Tenten onder een pak sneeuw, slechte omstandigheden. Acute hulp is nodig.

Dus als eerste stap heb ik geld overgemaakt naar het Rode Kruis. Die zitten overal al (ook in Aleppo), en ik vertrouw erop dat zij het geld goed besteden. Moeten ze er desnoods locals mee omkopen, dan moet dat maar. Het doel heiligt de middelen en het Rode Kruis zal daar goed over hebben nagedacht. Tijd om de International Rescue Committee te screenen heb ik niet.

Maar kloppen de berichten ook? De diverse weerkaarten online spreken elkaar tegen. Weeronline is gericht op toeristen en meldt lekker weer in heel Griekenland. Noodweercentrale.nl is minder gunstig, worst case is het in het noorden van Griekenland overdag een graad of drie. 's Nachts zal het er inderdaad wel vriezen. Op Lesbos is het een graad of twaalf, dat ligt in warme zee, het vriest er zelden. Dus ja, het is erg genoeg om te helpen. Ik vraag me wel af van waar en wanneer die foto's zijn. Ik zou graag betere, verifieerbare bronnen willen hebben. Als u ze weet bent u welkom om ze te melden.

Er waren ook hashtags #wegaanzehalen en #bringthemhere. Okee. Idealisme is goed, praktische oplossingen zijn beter. Dus ik vroeg mij af:

Hoe kun je het praktisch aanpakken?

Op de middelbare school zat ik in de klas bij Rhodia Maas, tot voor kort directeur van de IND. Zij hielp dan wel mensen naar onze nationale uitgang, maar ze weet misschien wel goede touwtjes om aan te trekken. Ze zit op Twitter. Zou ik haar eens vragen? Ik heb even met de gedachte gespeeld. Het antwoord: niet zomaar. Eerst kijken, dan zeiken. Losse flodders over de schutting keilen doet elke randdebiel al, daarmee bereik je niks. Je moet altijd eerst nagaan wat je er zelf over kunt vinden.

Kwantificeren!

Volgens IRC zijn er 57.000 vluchtelingen, nu in de kou dus die wil je liefst nu naar betere oorden brengen. Kan dat?

Er gaan ongeveer 500 mensen in een Boeing 747, dus met 114 vluchten heb je die 57.000 personen daar allemaal weg. Dat is precies 10 vluchten per minuut, een etmaal lang. Doe je er langer over, bijvoorbeeld een week, dan heb je het nog steeds over 10 vluchten per 7 minuten. Dat past stomweg niet op de beschikbare luchthavens. Dat gaat hem niet worden.

Een groter vervoermiddel? De aller-allergrootste cruise-schepen, type drijvende Vinex, hebben 2700 hutten en daar zijn er 2 van op de wereld. Zet wat lager in op 1800 hutten per schip en stel dat er 2,5 personen in een hut gaan, dan heb je het over 57.000 / (1800 x 2,5) is 12 cruiseschepen. Dat klinkt al minder onmogelijk, maar die dingen gaan langzaam. Dus die heb je niet zomaar in de havens daar.

conclusie

  1. Nu eerst hulp ter plaatse. Barakken bouwen, kachels erin, dekens, bedden, fornuizen, koks, dokters, verpleegkundigen. Dus het Rode Kruis is dan zo'n gek idee nog niet.

  2. Daarna kun je, beter gezegd moeten wij, werk maken van verdeling en opvang in Europa. Stel gemakshalve dat alle landen in West-Europa meedoen: N S F DK D NL B F CH AU I E P. (Met GB is geen zinnig gesprek te voeren). Ik tel er 13. Dus elk land zou gemiddeld zo'n 4400 mensen moeten opnemen. Grote dunbevolkte landen meer dan kleine dichtbevolkte landen. Laten we eerlijk wezen, en laten we vooral niet het braafste jongetje van de klas willen wezen. Dus stel 3000 mensen in Nederland. Schaffen wir das?

Trump Jr. & his Skittles

Mocht u het gemist hebben, Trump Junior stelde de vraag:

Ik heb hier een kommetje Skittles. Er zitten er drie tussen die dodelijk giftig zijn. Neemt u een handjevol? Dat is het probleem met Syrische vluchtelingen.

Neemt u een handje uit dat kommetje? Ik niet. Junior heeft een goed punt.

Nu hebben wij Nederlanders geen eensluidende aanpak voor kommetjes Skittles met een klein percentage gif erin. Wij accepteren werkgevers die hun personeel willens en wetens jarenlang laten werken in omstandigheden waar ze kanker en miskramen van krijgen. We accepteren twee verkeersdoden per dag en een politie die verkeersregels niet handhaaft.

Maar stel dat we verstandig zouden zijn met dat kommetje Skittles. We zouden alle Skittles in het kommetje moeten onderzoeken. Dat kost tijd en daar zijn specialistische kennis, spullen en vaardigheden voor nodig. De uitslag van dat onderzoek is niet snel te verwachten.

In het geval van de vluchtelingen in Griekenland, denk ik dat criminele en/of terroristische nep-asielzoekers, als die er al waren, die tentenkampen op dit moment allang verlaten hebben. Zet je nu een grote reddingsactie op gang, dan zou je dus in de gaten moeten houden of er ineens mensen bijkomen in die kampen. En je moet inderdaad al die mensen vragen naar hun verhaal.

Hoe dan ook moet je er namelijk achter zien te komen waar die mensen het beste mee geholpen zijn. En dan kun je in één moeite door ook wel vaststellen of iemand die beweert Syriër te zijn of Afghaan klinkt als een Algerijn. Dus je hebt tolken nodig, mensen die de landen en steden van herkomst kennen, en zo voort, en zo voort. Daar heb je niet zomaar een bataljon voor paraat.

Het is geen simpel probleem. Er is dus ook geen simpele oplossing.

Maar ik sta open voor betere ideeën. Reageren kan hieronder.

vrijdag 2 september 2016

Niks geen herfsttij, Huizinga!

Onlangs nam ik op facebook deel aan een conversatie over de mediëvist Johan Huizinga, en zijn standaardwerk "Herfsttij der Middeleeuwen". Huizinga schrijft wijdlopig. Soms is het heel mooi. Soms moet je er een woordenboek bij pakken, waarin je dan een vergeten betekenis vindt, voordat je het begrijpt. Ik haakte af in Hoofdstuk 12. Een bepaalde zin - ik vind hem zo weer als u wilt - las ik, leek mooi, maar ik snapte het niet. Na minstens 20 keer herlezen nog steeds niet. Het zal niet Huizinga's bedoeling zijn geweest dat de lezer dit begreep. Hallicunatoir geraaskal? Mogelijk. Litteraire masturbatie? Ja, ik denk van wel. Didactisch doeltreffend? Neen.

Ik ben geen mediëvist, maar volgens mij is het beeld dat ons op school is bijgebracht over de middeleeuwen, sterk beïnvloed door Huizinga. En volgens mij is dat beeld veel te pessimistisch.
Dat had ik al eerder geconstateerd aan de hand van de twitterfeeds van mediëvisten als @Erik_Kwakkel en @AClerkThereWas, en nu komt er weer iets bij, namelijk deze prothese, met dank aan @Teszelski.

Mogelijk is de datering, 1500 tot 1505, omzetstimulerende wishful thinking van Sotheby's. Maar ik weet iets van medische techniek. Het is specialistisch vakmanschap, en ook nu nog zeer zeldzaam. Ik vind het plausibel dat deze prothese uit dezelfde school komt als de kunstarm van Ridder Götz wiens eigen arm werd afgehakt in 1504, en wiens prothese dus inderdaad wel van rond 1505 zal dateren.

Had u gedacht dat middeleeuwers zulke protheses konden maken? Ik niet. Mogelijk is deze gemaakt door een achterkleinzoon van die van Götz' arm. Het vroegst bekende eigendom is rond 1750. En allicht zal een achttiende-eeuwse prothese vernuftiger zijn geweest dan een zestiende-eeuwse. Al doende leert men, immers.

Maar dat dondert niet. Middeleeuwers hadden prothesen! Daar gaat het om. Het was dus echt niet zo'n duistere, onwetende tijd als Huizinga ons decennialang deed geloven.

Lekker belangrijk? Ja. Ik vind het belangrijk dat invloedrijke zelfbenoemde authoriteiten die het mis blijken te hebben gehad, onklaar worden gemaakt.

woensdag 2 maart 2016

Goede Uitgevers, Slechte Uitgevers

Ben je zelfstandig tekstschrijver en/of vertaler, dan heb je te maken met uitgevers. En je hebt goede uitgevers, en slechte uitgevers. Hoe herken je welke wat is? Twee profielschetsen.

Deadlines

Een goede uitgever zegt bij elke opdracht duidelijk wat de deadline is, en die deadline is ook haalbaar. Als je trouw je deadlines haalt, dan bouw je krediet op. Dat betekent dat je mettertijd een potje kunt breken.
Een goede uitgever geeft enige rek in de deadline als jij toevallig krap in je tijd zit. Als je kwaliteit levert, dan mag je die kwaliteit ook wel ietsje later inleveren - als je er maar geen gewoonte van maakt.

Bij een slechte uitgever komen de opdrachten op als kakken en/of hebben ze een vage deadline en/of springen deadlines onverwacht naar voren. Dergelijk gestunt dwingt je tot overuren of tot het weigeren van andere opdrachten. Dat is hinderlijk tot schadelijk, maar een slechte uitgever heeft daar geen boodschap aan.

Betreft het een periodiek, dan heeft zelfs een slechte uitgever daar meestal wel een planning voor. Jij wilt rekening houden met die mensen en je wilt het gezeik vóór zijn, dus je vraagt die planning op. Daar staat dan zoiets:

kopij op de redactie:   15 - 29 jozuari  
eindredactie:           30 jozuari - 15 aprember  
zetwerk en DTP:         16 aprember - 1 julo  
drukker:                2 en 3 julo  
distributie:            6 julo

Nou, dat is duidelijk, toch? Jij bent de schrijver. Jij levert de kopij aan. Wat is jouw deadline? 29 jozuari. Denk je. Logisch! Ja toch?

MIS! Jouw tekst, die langs een corrector geweest is, die in lengte minder dan 3% afwijkt van het gevraagde aantal woorden of karakters, waarin koppen, tussenkoppen en streamers kant-en-klaar zijn aangegeven, waar m.a.w. de eindredactie nog geen 5 minuten werk aan heeft, MOET en ZAL vóór 15 jozuari binnen zijn. Dat hoor je uiteraard pas op 14 jozuari, als het te laat is om er nog iets aan te doen. En hoe háál je het in je hersens om hun interne planning te gebruiken?

Dus jij doet je best om je te richten naar hun planning en je krijgt stank voor dank.

Redactie en eindredactie

Een goede uitgever heeft een redactie die verantwoordelijkheid neemt. Daar heb je geen omkijken naar.

Een slechte uitgever heeft een redactie die taalfouten en geleuter in je tekst moffelt en een eindredactie die daar niets aan doet maar in plaats daarvan jou de drukproef stuurt "ter controle". Het is jouw naam die boven dat artikel staat. Dus het is jouw reputatie die schade lijdt van die lakse eindredactie. Dus je verbetert die drukproef, en je besluit om die tijd bij de volgende opdracht in rekening te brengen, want de rekening voor dit artikel is al de deur uit.

Hoe komen ze ermee weg?

Hoe kan dit? Nou, follow the money. Een goede uitgever bestaat van de verkoop van uitgaven, die is blij met jouw kwaliteitscontent, want dat lezen de lezers graag en daar vaart die uitgever wel bij.

Een slechte uitgever heeft een deal met een organisatie die dat periodiek belangrijk vindt. De uitgever vangt geld, ook als geen hond dat periodiek zou lezen. (Jij wordt ook niet ingehuurd door die uitgever, maar door die organisatie. Omdat je haar gedachtegoed zo goed weet te verwoorden. Die organisatie is blij met je. Laat daar geen misverstand over bestaan. )

Een slechte uitgever heeft geen respect voor auteurs, omdat daar geen financiële reden toe is. Fatsoen? Voor een freelancer?

Nog een lekkere horrorstory tot besluit

Ook bij een slechte uitgever zijn er mensen die jouw werk lezen en aanbevelen bij anderen. Zo kan het gebeuren dat je een mooie opdracht krijgt van de Stichting X, namelijk een uitgebreid artikel dat Stichting X op haar website wil plaatsen voor de mensen die Stichting X om raad vragen. Jij maakt dat artikel. Stichting X is blij. Jouw rekening betalen ze grif. Het artikel is dan hun eigendom. So far so good.

Enige tijd later vraagt Stichting X jou toestemming om dat artikel te plaatsen in dat periodiek van Slechte Uitgever. Jij zegt: natuurlijk, het is jullie eigendom, je mag ermee doen wat je wilt. Dus jouw artikel verschijnt in het periodiek. Maar dan claimt Slechte Uitgever rechten op jouw artikel. Stichting X mag jouw artikel niet op haar website plaatsen, dus mag er niet mee doen wat ze van plan was - waar ze jou voor betaald heeft.

Verontwaardigd? Nou en of. Jij mailt. Auteursrecht is onvervreemdbaar. Die claim kan niet. Stichting X boekt geen enorme winsten op dat artikel, maar wil het gewoon eerlijk gebruiken waar het voor bedoeld is. Fair use, heet dat. Slechte Uitgever volhardt evenwel: "Wij zijn uitgever, het is van ons". Er dreigt een conflict. Jij overweegt juridische stappen. Het suddert een tijdje. Dan weet iemand op miraculeuze wijze Slechte Uitgever te bewerken en zo loopt het uiteindelijk met een sisser af. Slechte Uitgever geeft Stichting X toestemming voor fair use.

Werk weigeren

Moet je dan opdrachten van een slechte uitgever weigeren? Dat is een goede vraag. Heb je hart voor de zaak en zijn de lezers blij met jouw werk en heb je een redelijk uurtarief, dan kan dat opwegen tegen de hufterigste van alle uitgevers.

Maar er zijn grenzen.

woensdag 25 november 2015

The learning curve of Google Now

Update 2015-12-11 I started writing this post to vent my frustration with Google Now. It mainly lists some things that I was really disappointed with. I disabled it altogether. But some people pointed out some things that made me reconsider. Since then, I found some pro's as well. Plus, I learned that I shouldn't have tried to learn to operate a smartphone just by operating a smartphone. In my case (I'm a laptop addict), it's much more efficient find on the laptop how things work on the smartphone. Some people may operate a smartphone like a body part, it's not nearly as user-friendly as I had expected.

One pro of Google Now is voice control - if you speak English: it's much more intelligent in English than it is in Dutch (my native language). For example, the command 'zet bluetooth aan' brings up the bluetooth app. Which you then must turn on manually. But the command 'turn on bluetooth' does just that.

Why Google Now made me Angry

About five years ago, some googler on YouTube, while explaining some function in Chrome, said: "One of the key tenets in Google is that we don't want to interrupt the user". I didn't know what a tenet is, so I looked it up. A tenet is a belief, a creed. So five years ago, Google believed interrupting the user was wrong.

I liked that. A lot. I hate "Are you sure?" pop-ups on totally trivial changes. I hate pop-ups, full stop. I hate ads. I hate basically any machine that interrupts my train of thoughts, that deliberately tries to distract me from what I intend to do.

Google Now does just that. That's why I hate it, that's why it makes me angry.

Why Google Now Sucks

It started when I bought my first smartphone, about a month ago. It had a function called swipe launch: swipe up from home, and you launch - yes - Google Now. This meant I launched Google Now unintentionally many many many times, while scrolling.

At first, I thought I'd give it a try. But it kept presenting me things I didn't want to know, at the wrong moment. A partial list:

  • I don't want to read what the temperature outside is, I can go out and feel it. I can even look at a thermometer!
  • I don't want to see perpetual calender reminders. I know all my appointments by heart a few days in advance.
  • I don't want to know when new e-mail comes in, I have the discipline to check, daily, and do not want to be disturbed at other times.
  • I don't want to see "news" items "popular in my area". I read a good newspaper, and I follow a couple of other news feeds.
  • I don't want to see "information" that other people "like me" find interesting. This is because the criteria that determine "like me" miss the point, hopelessly. Apparently, most people my age and gender are interested in cars, games, gadgets, nude women, superficial TV-shows, and any consumer society whim. I'm not.
  • It kept asking me which means of transportation I use mostly. But I walk, cycle, drive or ride public transport in just about any mix that's handy - so there is no way I can answer that question. Yet it kept asking me.
  • When visiting a customer, it triumphantly reminded me where I had parked my car. Except it was totally wrong. It told me the place where I had stopped moving fast, and stopped to look for a while. I got there by public transport, my car was about 60 kilometers away from where it said it was.

Google Now is like the encyclopedia salesman at your door, a very agressive and stubborn one, when you already have a very good encyclopedia, or two. Piss off, you idiot!

So, I went and took all the necessary steps to disable Google Now on my smartphone.

But, Google Now is designed to invade your online activities, anywhere, everywhere. It popped up on my laptop. So I disable it there. I operate a couple of old laptops, infrequently. It popped up on them. That made me very angry. If my bookmarks get synced across three different machines, why not sync undesired features in the same way? Never before did I have to explain Google more than once that I don't want something. Never before have I seen a Google product so stubbornly ignoring that I want it to stay away from me.

That is what I find fundamentally wrong with Google Now. Google used to show they understood. Now they deliberately keep disturbing me. Google is not stupid, so the nag factor must be by design. They keep nagging you, because it works with most. Most people do get lured into using it, making more people click more ads.

Don't I want to know anything?

I am interested in a whole lot of other things. And I know how to find them. I don't need ads. I search. Using Google. So it's not that I hate Google. I love Google (the search engine), it helps me find what I'm looking for, faster and more to the point than any other search engine out there. I do try others, they do not help me as well as Google does.

Internet is pull, not push. I've learned to distrust pretty much all information that companies push to me unsolicitedly. I've also learned that information I went out and looked for, and found, is the most valuable kind of information.

Google has a reputation for hiring bright people. How come no googler was so bright as to predict the anger-inducing properties of Google Now? I really don't understand. I guess most people are more gullible than me.

The best minds of my generation are thinking about how to make people click ads. I think that sucks.

said facebook big data guru Jeff Hammerbacher, and then he left facebook, in 2013. I think he was right then and he is still right today.

Mogelijk gemaakt door Blogger.